Xiisada Biyo Xidheenka Wabiga Nile Ee Itoobiyo Oo Cirka Isku Shareertay Iyo Dagaal Laga Cabsi Qabo

Wargeysyo Carbeed ayaa ka waramy suurtogalnimada “weerar” ay Masar iyo Sudan ku duqeeyaan biyo-xidheenka Itoobiya marka la bilaabo in mar kale lagu weeciyo biyaha si loo buuxiyo haradiisa. Waxaanay qaarkood ku nuuxnuuxsadeen muhiimada ay leedahay in la gaadho heshiis wax dabraya oo dhex maraya dhinacyada oo dhan.

“Weerarka Masar iyo Sudan ee wada jirka ah”
Cabdelbaari Cadwaan oo maqaal ku qoray jariidada Ra’yi ee London ka soo baxda ayaa yidhi ” maalin kasta waxa sii kordhaya suurtogalnimada bilowga weerar wadajir ah oo Masar iyo Sudan ay ku duqeeyaan biyo-xidheenka Itoobiya, sida qorshaha itiraatijiyadeed uu yahay na waa in Itoobiya laga joojiyo in ay dhamaystirto buuxinta labaad ee harada biyo-xidheenka taas oo keenaysa in 40 milyan oo qof oo ku nool labadaa dal ay halis u galaan gaajo iyo daadad waa se hadii ay fashilanto dhexdhexaadinta socota ee ta Maraykanku ugu damaysay oo xal siyaasadeed lagagu gaadhi waayo sababtuna tahay madax adayga Itoobiya”.
Qoraagu waxa kale oo uu qabaa in “aan Masar gudaheeda laga ogayn xog sugan oo ku saaban qorshaha milatari ee Masar ka damacsantahay arintan iyada oo ay jirto in qorshahaa Itoobiya halis ku yahay jiritaanka masar iyo Sudan iyo xaqa ay u leeyihiin biyaha. Sidoo kale xog lagama hayo wax tilmaamaya in labada dal ay dagaal isu diyaarinayaan, arintaasina maaha wax lala yaabo gaar ahaan dadkii ku noolaa Masar waagii dagaalkii Oktoobar 1973. Noloshu si caadi ah ayey iska ahayd wax muujinaya in xiisadi jirtaana ma muuqan xukuumaduna shacabka may kicinin. Markaa ilama aha in ay qaab kaa ka duwan u dhaqmi doono hogaanka Masar hadii uu damco inuu talaabo milatari qaado si uu wax uga qabto qabka Itoobiya sida muuqatana erayga af-garashadu waa sir”.
Cisaam Cabdelfataax oo wargeyska Al-Masri Al-Yoom maqaal ku qoray ayaa isna waxa uu sheegay in “aanu jirin waa berya oo aan la arkayn gorfayn ku saaban daraasadda waxyaaba suurtogalka ah ee hor yaal diblomaasiyada Masar si mashkiladda biyo-xidheenka wax looga qabto maadaama oo Itoobiya ay la timi madax adayg aan hore loo arag oo ay ku doonayso in ay qaybta labaad ee harada biyo-xidheenka buuxiso oo ay ku miigan tahay in ay hirgeliso mashruucaas iyada oo aanay dan ka lahayn dhibaadada xun ee ay arintaasi geyeysiinayso Sudan iyo Masar.”

Waxaanu intaa ku daray “dhanka kale waxa qof kastaa la yaaban yahay madax adagyga Itoobiya ee diblomaasiyadii oo dhan dheg jalaq u siin waayey ee xataa dhegaha ka furasytay warbixintii wasaarada maaliyada Maraykanku soo saartay kal hore. Itoobiya weli waxay ku sii dhegantahay madax adaygeedii iyo in ay ka meeraysato in ay aqbasho waajibaadka sharci laakiin waxa muuqda in haatan dadka arimahaa wax ka qoraa u badan yihiin in xalkii diblomaasiyadeed midho dhal noqon waayey oo ay u arkaan xalka milatari inuu yahay xalka keliya ee haatan furan. Madaama oo ay caddaatay in Masar oo nolosheedu Niil ka ku xidhan tahay aanay goror biyo ah oo ay xaq u leedahay ka tanaasulayn maadaama oo arinta biyuhu iyada u tahay nolol iyo geeri”.

“Heshii dabar leh”
Lubna Axmed Xuseen oo maqaal ku qortay wargeyska Sudanile ee Sudan ayaa qabta in “dhamaystirka buuxinta harada biyo-xidheenka iyada oo aan heshiis dabar leh laga gaadhin ay keenayso in dadka reer Suudaan ee daafaha Niil ka ku nooli noqon doonaa gaashaan la isaga dhigo dhibaata biyo-xidheenka gaadhaysa, mar qudha oo la buuxiyo iyada oo aan la inagala heshiin waxay ka dhigan tahay in la inagaga gacan saraynayo wadaxaajood kasta oo dambe waxaanay ka dhigantahay in aynu dhanka sharcigana ku guul darraysan doono. Heshiis dabar le la’aantii waxay ka dhigan tahay in ay nolosheenu dal kale ku xidhan tahay oo marka uu doonona daadka ina raacin karo marka uu doonana ina harraadin kara”.
Waxay maqaalkeeda ku soo gabogabaysay in “hadii dagaal fool ka fool ahi dhaco aanaan cabsi ka qabin ee ay iyagu ka shallayn doonaan laakiin bal ka warama hadaan rasaasiba dhicin oo halkii hubkiiba lagu bedelo duufaan biyo ah? Halkii mitir ee biyo ah ee biyo xidheenka laga soo daayaaba wuxuu kordhinayaa korodhka daadadka. Itoobiya iyo shacabkeeda wanaagsan ba shaydaan kama dhigayo laakiin wax baan iftiiminayaa sidaa awgeed waxa lagama maarmaan ah in la gaadho heshiis dabar leh oo xadidaday goorta biyaha la joojinayo iyo marka la sii daynayo iyo dhamaan arimaha dhici kara oo dhan sida ku xusan heshiiskii mabda’a ee hore loo gaadhay”.

Xafiiska Wararka BoramaNews
BoramaNews.com

Related posts

Wada Hadalo La Filayo In Uu Dhexmaro Dalalka Ruushka Iyo Ukraine

Bnnstaff Bnnstaff

Ra’iisul Wasaare Rooble Oo Lagu Soo Dhaweeyay Magaalada Abu Dhabi +Sawiro

Bnnstaff Bnnstaff

Madaxweynaha Koonfur Galbeed Oo Weerar Afka Ah Ku Qaaday Musharixiinta Shireysa

Bnnstaff Bnnstaff

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More